Pestbeleid

Inhoud:

1. Inleiding
   
2. Wat verstaan we onder pesten
   
3. Oorzaken en gevolgen van pesten
   
4. Hoe herken je pesten
   
5. Wat kunnen we ertegen doen
   
6. Pestprotocol
   

Hoofdstuk 1 Inleiding

Over het onderwerp pesten is al veel gepraat en geschreven, zo ook bij ons op school. In het verleden is een protocol voorkoming pestgedrag vastgesteld. Er is echter ook behoefte aan informatie over het standpunt en de handelswijze van de school indien het pesten zich voordoet.
In dit beleidsstuk wordt geprobeerd duidelijk aan te geven wat de school onder pesten verstaat en wat de school hiertegen doet. Voor meer uitgebreide verhandelingen over dit onderwerp is een grote hoeveelheid literatuur beschikbaar, o.a. bereikbaar via het internet.

Terug naar boven

Hoofdstuk 2 Wat verstaan we onder pesten?

Als kinderen aan elkaar gewaagd zijn is er sprake van plagen. De ene keer doet de een iets vervelends, een volgende keer is het de ander. Plagen hoort erbij. Daar moet je tegen (leren) kunnen. Plagen is een manier om grenzen te verkennen: Hoe ver kan ik gaan? Plagen verduidelijkt iemands sterke en zwakke kanten. Plagen is een spelletje. Niet altijd leuk, maar nooit echt bedreigend.
Pesten is dat wel.

Definitie:
Iemand wordt getreiterd of is het mikpunt van pesterijen als hij of zij herhaaldelijk en langdurig blootstaat aan negatieve handelingen verricht door één of meerdere personen.

Je noemt iets pesten als er sprake is van een ongelijke machtsverhouding. Als er gepest wordt, is het ene kind altijd sterker dan het anderen. De pester misbruikt zijn macht.
Het slachtoffer heeft moeite zichzelf te verdedigen. Hij of zij is hulpeloos tegenover de persoon of personen die hem pesten. Het is steeds dezelfde die wint of die verliest.
Meestal gebeurt pesten niet zomaar een keer. Een kind dat gepest wordt is dikwijls langdurig het mikpunt. Met een onophoudelijke regelmaat wordt er gestompt, gefluisterd, genegeerd of zelfs gechanteerd. Naar school gaan wordt een lijdensweg.

Terug naar boven

Hoofdstuk 3 Oorzaken en gevolgen van pesten

Wanneer duidelijk is wat de oorzaken voor het pesten zijn hebben we een handvat om het pesten te voorkomen of zonodig te bestrijden.
Er zijn veel mogelijke oorzaken die elkaar niet uitsluiten en elkaar waarschijnlijk zelfs versterken:

1. Er liggen oorzaken bij het individuele kind, bijvoorbeeld een kwetsbaar karakter of een opvoeding die agressie tolereert.
   
2. Er liggen ook oorzaken in het groepsproces waar de macht wordt verdeeld en er voor het afreageren van frustratie en agressie vaak behoefte is aan een zondebok.
   

1. Oorzaken bij het individuele kind
   Slachtoffers worden vaak gekozen, omdat ze zich op een bepaalde manier gedragen: ze huilen vlug of ze zien er onzeker uit. Ze zijn kwetsbaar en dat spreekt de pester aan. Kinderen die afwijken van de groep zijn om die reden ook vaker slachtoffer dan anderen. Het feit dat ze minderheid zijn, maakt ze zichtbaar en kwetsbaarder.
   De kinderen die pesten zijn op het eerste gezicht sterk en stevig.Vaak gedragen ze zich wat brutaler en agressiever dan de andere kinderen in de groep, zowel naar kinderen als volwassenen. Ze lijken populair in de groep, maar die populariteit dwingen ze af. Door te laten zien wat ze allemaal durven, maken ze van veel klasgenoten bange volgers die meteen bereid zijn om mee te doen als er iemand gepest gaat worden.
   
2. Oorzaken in het groepsproces
   Er zijn vier hoofdoorzaken aan te wijzen. Deze komen successievelijk aan de orde:

Pesten uit frustratie

Drs. Bob van der Meer* noemt vier oorzaken voor pesten op school


1. Onveiligheid in de klas
   Er is bijvoorbeeld een voortdurende strijd om de macht. De leerlingen gaan onzorgvuldig met elkaar om. Er is sprake van slechte omgangsnormen of -vormen. Door al die onduidelijkheden heerst in de klas vaak het recht van de sterkste.
   
2. Autoritair gedrag van de leerkracht
   De leerkracht bepaalt alles en geeft de leerlingen geen eigen verantwoordelijkheid. Zij worden voortdurend onder druk gezet om te gehoorzamen. De leerkracht geeft dagelijks het voorbeeld hoe je macht uitoefent.
   
3. Voortdurend wedijveren
   Dat gebeurt in situaties waar de leerkracht leerlingen vaak met elkaar vergelijkt. Aangetoond is, dat competitie de agressie in een groep verhoogt.
   
4. De leerling als nummer behandelen
   Hoe naamlozer individuen zijn, hoe agressiever ze worden. Het gebrek aan persoonlijke waardering is daarvan de belangrijkste oorzaak. De kans bestaat dat die agressie wordt afgereageerd op een klasgenoot die zogenaamd lager op de sociale ladder staat.
   

• Pesten om agressie af te reageren
  Deze hoofdoorzaak spreekt voor zich.
  
• Pesten als lid van een groep
  De pester zoekt een slachtoffer maar ook medestanders. Die medestanders zijn nodig om de rol die de pester speelt te erkennen. Het geeft hem een gevoel van macht.
  Het persoonlijke verantwoordelijkheidsgevoel voor een negatieve daad, zoals pesten, wordt aanmerkelijk kleiner als er meer mensen aan meedoen. De kinderen hebben minder schuldgevoelens na het pesten. Daarom zijn ze ook minder geneigd om te stoppen. Als gevolg van vernederingen, gemene grappen en aanvallen, kan het gepeste kind steeds meer gezien worden als een "waardeloos persoon". "Het is ook zijn of haar eigen schuld", wordt er dan al gauw gezegd.
  
• Pesten omdat het wordt voorgedaan
  Uit veel onderzoeken en studies blijkt dat zowel kinderen als volwassenen zich agressiever gaan gedragen als ze dat in hun omgeving zien gebeuren. Het effect is extra sterk als een zogenaamd voorbeeld tegen wie ze positief aankijken zich agressief gedraagt.
  Zowel op scholen als in sportclubs gebeurt het wel, dat een volwassene zijn leerlingen of pupillen op hun zwakke plek proberen te raken in de hoop dat ze dan beter gaan presteren. Het effect is averechts. Het slachtoffer wordt onzeker en gaat juist minder presteren. Bovendien is het voor de groep een voorbeeld dat kan worden opgevolgd. Iemand op zijn zwakke plek aanspreken wordt blijkbaar geaccepteerd. De volwassene doet het toch ook. Om deze reden is het van belang om de pedagogische aanpak kritisch te bespreken. Dit doet de leerkracht in eerste instantie met de directeur. Zo nodig wordt ook de intern begeleider hierin betrokken.
  
  * Drs. Bob van der Meer: naam van het boek

Terug naar boven

Hoofdstuk 4 Hoe herken je pesten?

Wanneer we iets willen doen aan het pesten op school, moeten we het pesten als zodanig kunnen signaleren. Daarom moeten we letten op typisch gedrag van eventuele slachtoffers en pesters:

Gepeste kinderen
- gaan niet graag meer naar school
- gaan niet met vriendjes of vriendinnetjes mee
- hun schoolresultaten worden minder
- klagen over buikpijn en hoofdpijn
- raken regelmatig dingen kwijt

Pesters
- doen opvallend stoer
- zijn tegendraads en opstandig
- oordelen vaak negatief over klasgenoten
- zijn het middelpunt van een groepje

Terug naar boven

Hoofdstuk 5. Wat kunnen we ertegen doen?

Pesten is in geen geval acceptabel.
Komt pesten voor, dan treden we hiertegen op.
Voorkomen is echter beter dan genezen.

Om het pesten te voorkomen ondernemen we de volgende acties:

We hanteren de volgende schoolregels:

• Doe niets bij een ander kind wat je zelf niet wilt hebben.
  
• Kom niet aan een ander, als een ander dat niet wil.
  
• We noemen elkaar bij de voornaam en gebruiken geen scheldwoorden.
  
• Als je kwaad bent doe je een ander kind geen pijn. Als een ander kind jou pijn doet, zeg je dat je dat niet wil. Helpt dit niet dan ga je naar je leerkracht.
  
• Uitlachen, dingen afpakken of kinderen buitensluiten vinden we niet goed.
  
• Deze regels gelden op school, maar we hopen ook na schooltijd.
  
• In het begin van elk schooljaar worden er in alle groepen afspraken gemaakt m.b.t. het pesten. Deze afspraken worden in een wissellijst geplaatst en krijgen een duidelijk zichtbare plaats in het lokaal.
  
• Het pesten komt minimaal drie keer per jaar aan de orde tijdens een klassengesprek.
  
• Bij een concreet geval van pesten hanteren we het pestprotocol (hoofdstuk 6).
  
• De schoolregels en het pestprotocol zijn onderdeel van de schoolgids.
  
• We gaan op zoek naar leuk, uitnodigend spel- en lesmateriaal om pesten te voorkomen.
  
• We zoeken videomateriaal en bekijken en bespreken dat met de leerlingen.
  
• We doen mee met landelijke campagnes op het gebied van pesten.
  
• We zorgen voor een goede instructie van de overblijfouders. Zij ontvangen het pestbeleid. Aan nieuwe overblijfouders wordt dit ook overhandigd.
  

Als het pesten stopt :

blijft de leerkracht opletten om te voorkomen dat het pesten weer begint.

Als het pesten niet stopt, of het pesten begint weer opnieuw:

dan meldt de leerkracht dit bij de directeur. De directeur neemt de aanpak over. De directeur is verantwoordelijk voor het vervolg.

De directeur
- meldt het pesten bij het bestuur
- spreekt met het slachtoffer en neemt deze in bescherming
- spreekt met de pester en houdt deze verantwoordelijk
- licht de ouders van het slachtoffer in
- licht de ouders van de pester in
- licht het team in
- probeert door samenwerking met leerkrachten en ouders het pesten te stoppen.

In het uiterste geval:
Wanneer de directeur, de leerkrachten en de ouders geen reële mogelijkheid meer zien om het pesten te stoppen, wordt melding gemaakt aan het bestuur met het advies over te gaan tot het instellen van een proefperiode van drie maanden, waarbij schorsing in het vooruitzicht wordt gesteld.
Mocht schorsing uiteindelijk niet leiden tot het uitblijven van het pesten, dan wordt de leerling van school verwijderd.

De intern contactpersoon ontvangt een melding:
De klachtenprocedure is van toepassing. Wanneer de klager hiermee instemt wordt melding door de intern contactpersoon doorgegeven aan de directeur. Houdt de klager vast aan geheimhouding, dan kan de klacht niet in behandeling genomen worden.

In schema:

melding aan leerkracht het pesten stopt

het pesten stopt niet

melding aan de directeur het pesten stopt

het pesten stopt niet

proefperiode 3 maanden het pesten stopt

verwijdering van de leerling

melding aan de intern contactpersoon de klachtenprocedure is van toepassing
Het voorval wordt door de leerkracht schriftelijk vastgelegd. De directeur bewaart de verslaglegging in een archief.

Terug naar boven